مؤسسه مطالعات وتحقيقات فرهنگى

37

دومين يادنامه علامه طباطبائى (فارسى)

كتاب فصوص الحكم و فتوحات شيخ اكبر محيى الدين نوشته نشده است . و در معرفت نفس مهمتر از همه ، فصوص و فتوحات است . نمط سوم اشارات و نفس شفاء در معرفت فكرى و نظرى نفس است يعنى در معرفت نفس است از طريق فكر و نظر ، و همچنين نمطهاى هفتم و هشتم و نهم و دهم در تجريد و در بهجت و سرور نفس ، و در مقامات عارفان ، و اسرار آيات غريبه صادره از آنان به طريق فكر و نظر است . و نفس اسفار در معرفت نفس ، از افق اعلاى حكمت متعاليه است ، و فصوص الحكم و فتوحات در معرفت شهودى نفس ، از مجلاى كشف در سير و سلوك انفسى است . پنج نمط فوق ، شريف ترين و شيرين ترين نمطهاى اشاراتند و به خصوص در نمط چهارم آن در مقامات عارفين به اسلوب بحث نظرى داد سخن داده است . فخر رازى در شرح اشارات گويد : اين باب اجل از آنچه در اين كتاب است مى باشد ، زيرا كه شيخ در آن علوم اهل عرفان را ترتيبى داده است كه قبل از وى و بعد از وى كسى كار او را نكرده است . اين كمترين سه نمط اول شرح اشارات خواجه طوسى را در تهران در محضر مبارك استاد ذوالفنون جناب علامه حاج ميرزا ابوالحسن شعرانى قدس سره قرائت كرده ، و از نمط چهارم تا آخر كتاب را در محضر شريف استاد عارف ربانى جناب علامه حاج ميرزا مهدى الهى قمشه اى ، و ثانيا سه نمط آخر آن را در نزد علامه شعرانى درس خوانده است . روز شروع درس اول نمط اول ، شنبه يازدهم ذى الحجه هزار و سيصد و هفتاد و دو هجرى قمرى بود ، و روز ختم آخر نمط دهم ، بيست و يكم ذى الحجه هزار و سيصد و هفتاد و سه هجرى قمرى بوده است كه در مدت يك سال هر روز دو درس خوانديم تا كتاب را تمام كرديم . و